Lajmet

Ilustrimi: SJN (ChatGPT)

Rrjeti SafeJournalists shpreh shqetësim për përqendrimin në rritje, përtej kufijve shtetërorë, të fuqisë në sektorët e medias, shpërndarjes dhe telekomunikacionit në Ballkanin Perëndimor. Zgjerimi i Telekom Srbija-s, një kompani me shumicë të pronësisë shtetërore, dhe i rrjetit të saj mediatik në disa vende të rajonit, së bashku me shitjen e Adria News Network (ANN), ngre pikëpyetje serioze për pluralizmin mediatik, pavarësinë editoriale dhe të drejtën e qytetarëve për të pasur qasje në burime të ndryshme dhe të pavarura informacioni.

Vitet e fundit, Telekom Srbija ka zgjeruar praninë e saj përtej Serbisë përmes shërbimeve të telekomunikacionit, shpërndarjes, prodhimit të përmbajtjes dhe markave mediatike. Maqedonia e Veriut nuk bën përjashtim.

Në të njëjtën kohë, shitja e Adria News Network është një çështje me rëndësi si për rajonin, ashtu edhe për Evropën. ANN bashkon disa prej mediave më të njohura të lajmeve në rajon, përfshirë N1, Nova, Danas dhe Radar, me redaksi dhe audienca në disa vende. Për këtë arsye, ndryshimi i kontrollit mbi një rrjet të tillë nuk duhet të vlerësohet vetëm si një transaksion tregtar, por edhe në aspektin e ndikimit të mundshëm në pluralizmin mediatik dhe pavarësinë editoriale.

Nevoja për transparencë të plotë theksohet edhe më shumë nga informacionet e publikuara më herët lidhur me financimin e blerjes së Euronews nga Alpac Capital, përfshirë kapital të lidhur me shtetin hungarez. Ky informacion, në vetvete, nuk përbën dëshmi të drejtpërdrejtë të kontrollit politik mbi ANN, por përbën bazë të mjaftueshme që autoritetet kompetente të sigurojnë transparencë të plotë lidhur me burimet e financimit, pronarët përfitues përfundimtarë dhe konfliktet e mundshme të interesit.

Akti Evropian për Lirinë e Medias (EMFA) përcakton standarde të rëndësishme për procese të tilla. Neni 2 mbron të drejtën e qytetarëve për qasje në një pluralitet të përmbajtjeve mediatike editorialisht të pavarura, ndërsa Neni 6 kërkon transparencë lidhur me pronësinë e drejtpërdrejtë dhe të tërthortë të mediave, si dhe garanci për pavarësinë editoriale.

Me rëndësi të veçantë janë dispozitat e EMFA-s që kërkojnë që përqendrimet mediatike, të cilat mund të kenë ndikim të konsiderueshëm në pluralizmin mediatik dhe pavarësinë editoriale, t’i nënshtrohen një vlerësimi të posaçëm. Në këto vlerësime duhet të merret parasysh ndikimi i tyre në formimin e opinionit publik dhe në larminë e ofertës mediatike, lidhjet me interesa të tjera mediatike dhe jomediale, si dhe ekzistenca e mekanizmave efektivë për mbrojtjen e pavarësisë editoriale.

“U bëjmë thirrje institucioneve evropiane të veprojnë me kujdes të veçantë dhe t’i monitorojnë nga afër këto zhvillime. Përqendrimi i fuqisë në media, shpërndarje dhe ekonomi përtej kufijve kombëtarë mund të ndikojë shumë lehtë në pavarësinë editoriale dhe në aftësinë e gazetarëve për ta kryer punën e tyre lirshëm. Kjo nuk është një çështje që lidhet vetëm me një kompani apo me një shtet. Zhvillime të tilla mund të kenë pasoja serioze ndërkufitare, përfshirë edhe në shtetet anëtare të Bashkimit Evropian, dhe për këtë arsye përbëjnë një kërcënim më të gjerë për pluralizmin mediatik dhe lirinë e shprehjes në nivel evropian. Prandaj, presim që Komisioni Evropian, Bordi Evropian për Shërbimet Mediatike dhe institucionet e tjera kompetente evropiane të përdorin mekanizmat që kanë në dispozicion dhe të reagojnë në kohë nëse shfaqen rreziqe për pavarësinë editoriale”, tha Maja Sever, Presidente e Federatës Evropiane të Gazetarëve.

Rrjeti SafeJournalists u bën thirrje rregullatorëve kombëtarë të mediave, autoriteteve të konkurrencës, Bordit Evropian për Shërbimet Mediatike dhe Komisionit Evropian që të vlerësojnë me kujdes ndryshimet përkatëse të pronësisë dhe transaksionet ndërkufitare, me vëmendje të veçantë ndaj ndikimit të tyre në pluralizmin mediatik dhe pavarësinë editoriale.

Vetëm numri i markave mediatike nuk garanton pluralizëm. Pluralizmi i vërtetë mediatik ekziston vetëm kur qytetarët kanë një zgjedhje reale mes zërave të pavarur editorialë dhe kur gazetarët janë në gjendje të punojnë pa presion politik, pronësor dhe ekonomik.

Prishtinë – Shkup – Sarajevë – Zagreb – Beograd – Podgoricë – Tiranë, 9 shtator 2026

Shoqata e Gazetarëve të Shqipërisë

Asociacioni i Gazetarëve të Kosovës

Shoqata e Gazetarëve të Maqedonisë

Shoqata e Gazetarëve të Bosnjë-Hercegovinës

Shoqata e Gazetarëve të Kroacisë

Asociacioni i Pavarur i Gazetarëve të Serbisë

Sindikata e Mediave të Malit të Zi