Lajmet

Një Deklaratë e re rajonale për Përmirësimin e Sigurisë së Grave Gazetare në Ballkanin Perëndimor është miratuar në konferencën “Gazetaria Nën Sulm: Një Epokë e Shtypjes dhe Rezistencës”, e cila u mbajt nga 29 shtatori deri më 1 tetor 2025.

Teksti është i hapur për nënshkrime nga shoqatat e gazetarëve, sindikatat, mediat, institucionet publike, organizatat e shoqërisë civile, si dhe gazetarë dhe ekspertë individualë nga i gjithë rajoni. Të gjithë aktorët e interesuar mund ta mbështesin Deklaratën duke e nënshkruar atë në këtë link deri më 25 nëntor.

Deklarata – Teksti i Plotë

Ne, përfaqësues të shoqatave të gazetarëve, sindikatave, mediave, institucioneve publike, organizatave të shoqërisë civile, gazetarë dhe ekspertë individualë nga i gjithë Ballkani Perëndimor, të mbledhur në Konferencën Rajonale “Gazetaria Nën Sulm: Një Epokë e Shtypjes dhe Rezistencës”, e njohim se garantimi i sigurisë së grave gazetare është një parakusht thelbësor për mbrojtjen e lirisë së shprehjes, forcimin e demokracisë dhe garantimin e të drejtës së qytetarëve për informim.

Pavarësisht angazhimeve ekzistuese për barazi gjinore, gratë gazetare në të gjithë rajonin vazhdojnë të përballen me rreziqe të pabarabarta, përfshirë ngacmimet online, frikësimet fizike, diskriminimin në vendin e punës dhe dhunën me bazë gjinore. Këto rreziqe shpesh përkeqësohen nga forma të ndërlidhura diskriminimi të bazuara në etni, moshë, aftësi të kufizuara, orientim seksual apo kushte të tjera sociale dhe ekonomike, duke krijuar shtresa të shumëfishta të cenueshmërisë. Reagimet e dobëta institucionale, kuadri i fragmentuar ligjor dhe normat e rrënjosura gjinore kanë krijuar një mjedis ku dhuna dhe ngacmimet shpesh minimizohen ose mbeten të pandëshkuara, duke i detyruar shumë gra gazetare të vetëcensurohen.

Institucionet publike kanë përgjegjësi për mbrojtjen e të drejtave themelore, ndërsa organizatat mediale, shoqatat e gazetarëve, sindikatat, shoqëria civile dhe partnerët ndërkombëtarë ofrojnë avokim, monitorim, solidaritet dhe mbështetje. Së bashku, do të kontribuojmë në krijimin e një mjedisi të sigurt dhe mundësues për gratë gazetare në Ballkanin Perëndimor, në përputhje me perspektivën tonë të përbashkët evropiane.

Parimet e Përbashkëta

• Barazia gjinore, liria e shprehjes dhe liria e medias janë të drejta themelore në thelb të demokracisë dhe integrimit evropian.

• Të gjitha masat duhet të ndjekin një qasje të përqendruar te viktima dhe ndërthurëse, duke garantuar mbrojtje dhe mbështetje të përshtatur.

• Siguria kërkon angazhim aktiv dhe solidaritet nga të gjithë kolegët—gra e burra, redaktorë dhe menaxherë—në ndërtimin e redaksive gjithëpërfshirëse dhe mbështetëse; kjo përfshin edhe punonjësit e pavarur dhe ata në kushte të pasigurta pune.

• Solidariteti rajonal dhe bashkëpunimi evropian janë thelbësorë për forcimin e sigurisë së grave gazetare.

Angazhimet e Institucioneve Shtetërore

• Do të punojmë për përputhjen e kuadrove kombëtare ligjore me standardet e OKB-së, BE-së dhe Këshillit të Evropës, përfshirë Konventën e OKB-së për Eliminimin e të Gjitha Formave të Diskriminimit ndaj Grave (CEDAW), Konventën e Stambollit të Këshillit të Evropës, rekomandimet e GREVIO-s dhe standardet e anëtarësimit në BE, për të parandaluar dhunën me bazë gjinore dhe për të promovuar përgjegjësinë për kërcënime dhe sulme.

• Do të forcojmë kapacitetet e organeve të rendit dhe gjyqësorit për të reaguar me efikasitet ndaj kërcënimeve, fizike dhe digjitale, duke përdorur qasje gjinore dhe të përqendruar te viktima.

• Do të mbështesim standarde të drejta pune në sektorin mediatik duke adresuar informalitetin dhe promovuar mbrojtje sociale në bashkëpunim me sindikatat dhe shoqatat profesionale.

• Do të punojmë për të siguruar mekanizma të qasshëm për adresimin e ngacmimeve dhe diskriminimit në vendin e punës, me mbrojtje nga hakmarrja.

• Do të vazhdojmë të harmonizohemi me acquis të BE-së, duke zbatuar detyrimet që mbajnë kompanitë teknologjike përgjegjëse për dhunën online me bazë gjinore, dhe duke vendosur sistematikisht mbledhjen dhe publikimin e të dhënave të ndara sipas gjinisë mbi kërcënimet ndaj gazetarëve.

• Do të sigurojmë përgjigje efektive institucionale në mënyrë që kërcënimet dhe sulmet ndaj grave gazetare të hetohen me procedura të rregullta dhe të drejta.

Angazhimet e Shoqatave të Medias, Sindikatave dhe Shoqërisë Civile

• Angazhohemi të avokojmë për zbatimin e kuadrove ligjorë dhe rregullatorë, duke siguruar që ligjet dhe masat institucionale jo vetëm të miratohen por edhe të zbatohen në praktikë, dhe të kërkojmë llogaridhënie përmes monitorimit, raportimit dhe pjesëmarrjes aktive në debatet publike dhe proceset politike.

• Angazhohemi të promovojmë dhe të avokojmë që mediat të miratojnë dhe zbatojnë protokolle të sigurisë në redaksi me ndjeshmëri gjinore, që adresojnë rreziqet fizike, ngacmimet online, sigurinë digjitale, mbështetjen psikologjike dhe mjekësore, si dhe mirëqenien e përgjithshme të grave gazetare.

• Angazhohemi të krijojmë dhe të forcojmë mekanizma të pavarur brenda organizatave mediale për të parandaluar dhe adresuar ngacmimet seksuale, diskriminimin me bazë gjinore dhe forma të tjera abuzimi në vendin e punës, duke garantuar që gratë gazetare mund të raportojnë shkeljet në mënyrë të sigurt dhe të marrin mbështetje.

• Angazhohemi të promovojmë mundësi të barabarta dhe kushte të drejta pune për gratë gazetare, duke përfshirë kontrata të sigurta, të drejta të lehonisë dhe përfaqësim në rolet udhëheqëse, ndërsa sindikatat angazhohen të forcojnë negocimin kolektiv për të mbrojtur të drejtat e grave në profesion.

• Angazhohemi të ofrojmë shërbime mbështetëse për gratë gazetare nën kërcënim, duke përfshirë ndihmë ligjore, mbështetje psikologjike, kujdes mjekësor dhe mbështetje financiare, si dhe të monitorojmë dhe raportojmë publikisht rastet e dhunës dhe diskriminimit.

• Angazhohemi të marrim pjesë në shkëmbime rajonale dhe ndërkombëtare të praktikave të mira, duke siguruar që mësimet të ndahen dhe që solidariteti ndërkufitar të forcojë qëndrueshmërinë e grave gazetare.

Angazhimet e Përbashkëta

Çdo aktor, duke vepruar me mirëbesim dhe brenda mandatit të tij, synon të sigurojë plotësueshmëri dhe të nxisë bashkëpunimin, duke pranuar se përparimi i qëndrueshëm në sigurinë e grave gazetare varet nga përpjekja kolektive:

• Do të nxisim bashkëpunim të strukturuar ndërmjet institucioneve, mediave, sindikatave, shoqërisë civile dhe partnerëve ndërkombëtarë për të mbështetur sigurinë e grave gazetare dhe lirinë e medias.

• Do të forcojmë mekanizmat rajonalë të kërkimit dhe avokimit, përfshirë përmes rrjeteve si platforma SafeJournalists, për të dokumentuar kërcënimet, mbledhur të dhëna të ndara sipas gjinisë dhe ofruar rekomandime të bazuara në prova, duke nxitur veprime avokuese.

• Do të organizojmë forume të rregullta rajonale për ta mbajtur sigurinë e grave gazetare në qendër të agjendave politike dhe publike, duke e lidhur atë me konsolidimin demokratik dhe integrimin në BE.

• Do të promovojmë solidaritetin ndërmjet gazetarëve, duke siguruar që gratë dhe burrat të qëndrojnë bashkë kundër ngacmimeve, kërcënimeve dhe diskriminimit, dhe të kultivojnë një kulturë mbështetjeje të ndërsjellë në profesion.

• Do të mbështesim forcimin e masave mbrojtëse, përfshirë mbështetjen urgjente kur është e mundur, për gratë gazetare që përballen me kërcënime të menjëhershme.

• Do të rrisim bashkëpunimin me organizata dhe rrjete ndërkombëtare—përfshirë Bashkimin Evropian, Këshillin e Evropës, OSBE-në, Kombet e Bashkuara, Reporterët pa Kufij (RSF), partnerët e Media Freedom Rapid Response (MFRR) dhe të tjerë—për të harmonizuar mbrojtjen e grave gazetare në Ballkanin Perëndimor me standardet dhe praktikat më të mira ndërkombëtare.

Duke miratuar këtë Deklaratë, ne afirmojmë përgjegjësinë tonë të përbashkët për të krijuar një mjedis të sigurt, të barabartë dhe mundësues për gratë gazetare në të gjithë Ballkanin Perëndimor.

Mbrojtja e grave gazetare është mbrojtje e demokracisë vetë.