SafeJournalists: Situata jashtë kontrollit – Nevojitet mbrojtje urgjente për punonjësit e mediave në Serbi
Rrjeti SafeJournalists dënon fuqishëm kërcënimet, intimidimet, sulmet dhe arrestimet ndaj gazetarëve dhe punonjësve të medias që raportojnë nga protestat në të gjithë Serbinë. Ne i bëjmë thirrje autoriteteve përkatëse të ndërmarrin masa të menjëhershme për të siguruar sigurinë e tyre, në mënyrë që ata të mund të ushtrojnë lirshëm dhe në mënyrë të sigurt punën e tyre, e cila ka një interes të rëndësishëm publik, veçanërisht në një kohë kur demonstratat kundër regjimit aktual zhvillohen çdo ditë në të gjithë vendin.
Pas thirrjes për mosbindje civile më 28 qershor nga Students in Blockade, qytetarë në pothuajse të gjitha qytetet serbe nisën bllokadat ditore në rrugë. Në të njëjtën kohë, gazetarët dhe fotoreporterët e pavarur që mbulojnë këto ngjarje dhe dokumentojnë veprimet brutale dhe të paligjshme të policisë janë bërë objekt sulmesh — janë sulmuar fizikisht, intimiduar dhe arrestuar.
Shoqata e Gazetarëve të Pavarur të Serbisë (NUNS) ka regjistruar dhjetëra raste presioni, kërcënimesh dhe sulmesh gjatë tre ditëve të fundit, megjithëse disa gazetarë dhe punonjës të medias kanë zgjedhur të mos flasin publikisht.
Mbrëmë, gazetari i revistës javore Radar, Vuk Cvijić, u godit disa herë me mburojë policore, u shty dhe u keqtrajtua fizikisht gjatë një ndërhyrjeje policore përpara Fakultetit të Drejtësisë në Beograd — pavarësisht se prezantoi kartën e tij të gazetarëve. Oficerët tentuan gjithashtu të i sekuestronin telefonin. Natën para, fotoreporteri Aleksa Stanković u arrestua ndërsa po fotografonte paqësisht rrëzimin e një bllokade. Në automjetin e policisë, dy oficerë e rrahën, e detyruan të fshinte llogarinë në Instagram dhe në fund shkatërruan kartën e memories së kamerës së tij, ndërsa të tjerët vetëm vëzhguan pa ndërhyrë. Dhuna duket se u shkaktua nga një incizim ku dëgjohet një polic duke bërë komente të papërshtatshme për gra që kalonin gjatë turnit të tij. NUNS ka reaguar tashmë për këtë rast.
Në një atmosferë tashmë të tensionuar, Presidenti serb Aleksandar Vučić nxit më tej armiqësi ndaj gazetarëve duke i etiketuar publikisht punonjësit e televizionit N1 dhe Nova S si “terroristë” dhe duke kërkuar nga prokurori publik që të veprojë kundër raportimeve të tyre. Ky narrativ u përhap më tej nga mediat pro-qeveritare. Pas kësaj, redaksia e N1 mori kërcënime të shumta për vdekje. Gazetarja Žaklina Tatalović mori një mesazh në rrjetin social X nga llogaria @Srbijanac: “Vrit Žaklinën! Kërcoje me shenjë!”
Fotoreporteri Gavrilo Andrić, i njohur për mbulimin e protestave, mori gjithashtu kërcënime me vdekje përmes Instagramit, përfshirë: “Do të të vras, kurvë. Me thikë.” Kohët e fundit, Andrić është bërë objekt i sulmeve të shpeshta, dhe vetëm pak ditë para kërcënimeve mori një kërcënim të drejtpërdrejtë: “Do të të ther në zemër.”
Mediet dhe gazetarët lokalë janë gjithashtu nën presion. Epicentar Press nga Çaçaku u etiketua si “media anti-serbe”, ndërsa gazetarja Verica Marinčić nga In Media në Indjija u ndalua dhe u identifikua nga policia dhe u kërcënua me padi për shkelje, pavarësisht se kishte prezantuar qartë kartën e saj të gazetares. Gazetari i Glas Zajeçarës, Miljko Stojanović raportoi se një dron e ndoqi deri në shtëpi, duke shkaktuar shqetësim në familjen e tij. Ai ka bërë kallëzim dhe ka dhënë dëshmi në polici për incidentin.
Sipas NUNS, që nga fillimi i këtij viti janë regjistruar mbi 160 raste presioni dhe sulmesh ndaj gazetarëve — pothuajse duke arritur totalin për gjithë vitin e kaluar (166). Ky shifër tregon qartë përkeqësimin e shpejtë të ambientit për punën gazetareske në Serbi.
Rrjeti SafeJournalists i bën thirrje të gjitha institucioneve përkatëse, veçanërisht policisë dhe prokurorisë, që të hetojnë menjëherë dhe me përgjegjësi të gjitha rastet e kërcënimeve dhe dhunës ndaj gazetarëve, të identifikojnë autorët dhe t’i çojnë ata para drejtësisë. Ne i kërkojmë veçanërisht Ministrisë së Brendshme të hetojë përgjegjësinë e zyrtarëve të saj dhe të marrë masa disiplinore adekuate. Mungesa e reagimit institucional vetëm sa nxit një klimë pandëshkueshmërie dhe rrezikon të drejtën e publikut për informim.
Rrjeti SafeJournalists shpreh mbështetjen e plotë për kolegët tanë në Serbi dhe i bën thirrje autoriteteve të ndalojnë sulmet ndaj mediave dhe të sigurojnë mbrojtjen institucionale për gazetarët. Përgjegjësi e veçantë bie mbi zyrtarët më të lartë shtetërorë — veçanërisht Presidentin e Republikës — të cilët përmes deklaratave të tyre ushqejnë më tej armiqësinë ndaj medias profesionale dhe të pavarur. Në një shoqëri demokratike, gazetarët nuk duhet kurrë të shihen si armiq të shtetit — roli i tyre është të jenë dëshmitarë të fakteve në interes të publikut.
Rrjeti SafeJournalists do të njoftojë aktorët kombëtarë dhe ndërkombëtarë për këto zhvillime shqetësuese dhe do të vazhdojë të ndjekë nga afër situatën.
Çdo sulm ndaj gazetarëve është sulm ndaj demokracisë, interesit publik dhe të drejtave themelore të njeriut.
Prishtinë – Shkup – Sarajevë – Zagreb – Beograd – Podgoricë, 3 korrik 2025
Asociacioni i Gazetarëve të Kosovës
Shoqata e Gazetarëve të Maqedonisë
Shoqata e Gazetarëve të Bosnjës dhe Hercegovinës
Shoqata e Gazetarëve të Kroacisë
Shoqata e Gazetarëve të Pavarur të Serbisë
Sindikatë e Mediave e Malit të Zi
