Lajmet

Me rastin e Ditës Ndërkombëtare për t’i dhënë fund pandëshkueshmërisë për krimet kundër gazetarëve, që shënohet sot, 2 nëntor, Rrjeti SafeJournalists paralajmëron për një prirje shqetësuese rajonale: shumë incidente të raportuara dhe të paracaktuara, pak dënime, dhe një numër i madh procesesh ende në vazhdim. Këto gjetje theksojnë një mesazh kyç, lufta kundër pandëshkueshmërisë është përgjegjësi e përbashkët e institucioneve, gjyqësorit dhe shoqërisë në tërësi.

Mali i Zi

Deri më 2 nëntor, databaza e SafeJournalists regjistron 22 raste. Nga 1 janari deri më 30 qershor, policia ka regjistruar 14 raste. Gjykatat kanë dhënë 4 dënime, duke e veçuar Malin e Zi për numrin e procedimeve të përfunduara. Në të njëjtën kohë, 7 raste janë para prokurorisë, 2 para gjykatave, ndërsa statusi i 2 rasteve mbetet i panjohur. Ka pasur gjithashtu 4 raste të ngacmimeve të pajustifikuara gjyqësore apo administrative, duke përfshirë paditë SLAPP. Përveç kësaj, në 3 raste gazetarët janë sulmuar verbalisht nga zyrtarë të lartë, pa u hapur procedime, sipas informacioneve të disponueshme.

Bosnja dhe Hercegovina

Në databazën e SafeJournalists, gjatë vitit 2025 janë regjistruar 30 incidente ndaj gazetarëve dhe punonjësve të medias. Një numër i kufizuar rastesh janë raportuar tek institucionet kompetente: 9 në polici dhe 6 në prokurori. Deri më tani janë regjistruar dy vendime gjyqësore: një dënim (për sulm kundër gazetarëve) dhe një shpallje e pafajshme për një gazetare. Të paktën tre raste janë në proces në prokurori dhe dy para gjykatave, duke treguar ritëm të ngadaltë procedurial dhe numër të vogël vendimesh përfundimtare.

Maqedonia e Veriut

Në vitin 2025, në databazë janë regjistruar 3 raste, të treja të raportuara në Ministrinë e Brendshme. Një rast sulmi ndaj ekipit të TV Alsat ka përfunduar me dënimin e autorit. Dy rastet e tjera janë ende në proces: një në Ministrinë e Brendshme dhe një në prokurori.

Kroacia

Në vitin 2025, 24 raste janë regjistruar në bazën e të dhënave SafeJournalists. Dymbëdhjetë raste janë raportuar te autoritetet. Sipas shoqatës së gazetarëve kroatë, të paktën 3 raste janë në proces në prokurori dhe 1 para gjykatës, duke treguar ritëm të ngadaltë gjyqësor dhe numër të kufizuar vendimesh.

Kosova

Nga 1 janari deri më 31 tetor 2025, janë regjistruar 63 raste. Informacion zyrtar policor/prokurorial ekziston për 12 raste, nga të cilat 2 kanë përfunduar me dënime dhe 10 janë në proces. 51 rastet e tjera janë raportuar vetëm te Asociacioni i Gazetarëve të Kosovës (AGK) dhe nuk janë regjistruar zyrtarisht nga autoritetet kompetente, duke nxjerrë në pah një hendek të madh midis numrit real të incidenteve dhe reagimit institucional.

Shqipëria

Në total janë regjistruar 36 raste. Tetëmbëdhjetë kërcënime dhe sulme të drejtpërdrejta janë raportuar në polici, ndërsa 4 raste janë aktualisht para prokurorisë. Për shkak të mospërputhjeve në të dhënat nga organet e rendit, nuk ka informacion të besueshëm mbi ankesat e pushuara ose përfundimet gjyqësore. Aktualisht janë të njohura 4 raste të hapura para prokurorisë; të dhënat mbi procedimet gjyqësore mungojnë.

Serbia

Databaza e SafeJournalists ka regjistruar 238 raste, nga të cilat, sipas të dhënave të disponueshme, 136 janë raportuar në polici dhe prokurori. Shtatë kallëzime penale janë pushuar. Gjykatat kanë dhënë 1 dënim. Ka 126 raste në proces para prokurorisë, dhe në 2 raste është ngritur aktakuzë. Përveç kësaj, janë regjistruar 33 raste të pararegjistruara zyrtarisht, duke treguar shkallën e pandëshkueshmërisë dhe mungesën e besimit në mbrojtjen institucionale. Për shkak të numrit të madh të rasteve dhe mospërputhjeve mes regjistrimeve tona dhe atyre të prokurorisë, disa të dhëna mungojnë.

Gazetarët në Serbi veçanërisht që nga 1 nëntori i vitit të kaluar dhe tragjedia në Novi Sad janë ekspozuar ndaj sulmeve të shpeshta. Gjatë 12 muajve të fundit, është dokumentuar një numër rekord incidentesh fizike, kryesisht gjatë protestave dhe tubimeve publike. Sulmet kanë ardhur nga mbështetës të qeverisë, dhe një numër i konsiderueshëm janë kryer nga oficerë policie — institucioni që duhet t’i mbrojë gazetarët. Një numër gjithnjë në rritje punonjësish të medias raportojnë se janë sulmuar nga policia ose se oficerët kanë qëndruar pasivë duke parë dhunën ndaj gazetarëve. Në të njëjtën kohë, shumë nuk raportojnë incidentet për shkak të mosbesimit ndaj institucioneve dhe trajtimit të ngadaltë e joefektiv të rasteve të raportuara.

Këto të dhëna tregojnë qartë se pandëshkueshmëria mbetet problem sistemik. Ne u bëjmë thirrje të gjitha institucioneve të sigurojnë hetime më të shpejta, ndjekje penale efektive dhe dënime konsistente, si dhe mekanizma mbrojtës që garantojnë sigurinë e gazetarëve dhe aksesin në drejtësi.

Në disa vende të Ballkanit Perëndimor, statistikat për sulmet ndaj gazetarëve dhe pandëshkueshmëria janë alarmante. Nuk duhet të presim që numri i sulmeve të rritet edhe më shumë dhe agresorët të mbeten të pandëshkuar. Janë të domosdoshme hapa vendimtarë dhe konkretë për të krijuar një ambient të sigurt dhe një kuadër ligjor të drejtë për gazetarët dhe lirinë e medias në rajon.

Pandëshkueshmëria për sulmet ndaj gazetarëve jo vetëm që rrezikon jetën e tyre, por minon vlerat themelore të demokracisë, lirinë e shprehjes dhe aksesin në informacion. Pa mbrojtje adekuate, gazetarët bëhen shënjestër, dhe qytetarët privohet nga informacioni i saktë dhe në kohë.

Ne u bëjmë thirrje organizatave ndërkombëtare dhe institucioneve të vazhdojnë mbështetjen për forcimin e sundimit të ligjit dhe lirisë së medias në rajon, dhe të ushtrojnë presion shtesë mbi autoritetet për të ndërmarrë hapa konkretë në luftën kundër pandëshkueshmërisë. Rrjeti SafeJournalists do të vazhdojë këtë përpjekje për të garantuar një ambient të sigurt për gazetarët dhe për të mbrojtur lirinë e medias, që është themeli i një shoqërie demokratike.